Vreemdgaan. Alleen al het woord roept heftige emoties op. Woede, verdriet en ongeloof. En vooral: oordeel. Vaak snoeihard. Vreemdgaan gebeurt veel vaker dan we denken – ja, echt waar – maar er hangt nog altijd een groot taboe omheen. Wie vreemdgaat, wordt hard veroordeeld, door de partner, maar ook door de omgeving.
Het maatschappelijke oordeel in Nederland is hard. Denk ook aan de BN-ers die vreemdgaan en waarbij dit breed wordt uitgemeten in de media en op social media. Met regelmaat worden zij ‘gecanceld’. Ze mogen simpelweg niet meer meedoen. Er wordt partij gekozen. Er ontstaat in onze maatschappij een eenvoudig verhaal: die van de dader en het slachtoffer, de schuldige en het slachtoffer, maar wie goed durft te kijken, ziet dat de werkelijkheid veel complexer is.
In mijn werk met gescheiden ouders heb ik inmiddels honderden verhalen gehoord waarin vreemdgaan een rol speelde. En weet je? Bijna nooit was het de oorzaak van de breuk. Regelmatig de aanleiding, maar zelden de werkelijke reden van de breuk. Achter elk verhaal schuilt een geschiedenis – van gemiste verbinding, onuitgesproken pijn en verlangens die vaak al lang niet meer beantwoord werden.
Ik ga hier dieper in op wat vreemdgaan betekent binnen een scheiding: wat het doet met het rouwproces, het vertrouwen en de samenwerking als ouders. En waarom het zo belangrijk is om vreemdgaan te begrijpen vanuit een systemisch perspectief. Niet om het goed te praten, maar om uiteindelijk te kunnen helen en patronen te doorbreken.
Vreemdgaan gebeurt nooit zomaar. Er gaat altijd iets aan vooraf. Er is een proces van verwijdering, soms langzaam en stilletjes. Partners raken elkaar kwijt in de drukte van het leven, in onuitgesproken verwachtingen, in niet-gevoelde pijn. Wat ooit vanzelfsprekend was, wordt steeds moeilijker te vinden: echte nabijheid, openheid en werkelijke verbinding.
In veel relaties ontstaat er op den duur een soort emotionele honger. Een van de twee voelt zich niet gezien of niet meer gehoord, de ander ervaart juist druk of afwijzing. Er is iets wat niet meer gezegd kan worden. Vanuit dat gemis kan vreemdgaan ontstaan – als vlucht, als zoektocht of als wanhopige poging om weer iets van levendigheid te voelen.
Dat betekent niet dat vreemdgaan acceptabel is. Nee, het is een verkeerde, niet helpende reactie op een onderliggend probleem. De impact ervan is groot en pijnlijk. Maar als we het alleen bekijken als een daad van verraad, missen we het grotere verhaal. Het hele plaatje. Vreemdgaan is vaak een symptoom van iets wat al veel langer niet stroomde. Het laat zien waar verbinding is gestokt – niet alleen tussen partners, maar soms ook in wat ieder van hen meedraagt uit het verleden.
Een systemische blik helpt om dat te zien: dat elk gedrag – hoe pijnlijk ook – ergens vandaan komt. Uit een geschiedenis, uit herhaalde patronen, uit niet-gevoelde emoties. Begrijpen wat eraan voorafging, is essentieel om verder te kunnen. Werkelijk verder te kunnen. Zonder dat begrip blijft de wond zeuren en zal deze altijd in de onderstroom voelbaar blijven. Vaak óók in het ouderschap na de scheiding, omdat boosheid en verwijt de boventoon blijft voeren.
Daarnaast helpt het beide partners om te onderzoeken wat hun eigen aandeel was in de dynamiek die is ontstaan binnen de relatie. Door hier naar te durven kijken kun je als ouders, als man, als vrouw, ook eigen patronen in een liefdesrelatie herkennen en doorbreken – daar waar dat nodig is. Dit is ook van groot belang voor toekomstige relaties.
Voor degene die bedrogen is, is vreemdgaan vaak een existentiële schok. Het raakt aan iets diepers dan boosheid of verdriet: het tast het gevoel van veiligheid aan. De grond onder de relatie, het vertrouwen dat ooit vanzelfsprekend was, verdwijnt in één klap. Dit is beangstigend en ontwrichtend.
Veel mensen beschrijven de ontdekking van ontrouw als een grote klap, een donderslag bij heldere hemel. Velen zagen het niet aankomen. Niet alleen omdat de ander een grens overging, maar omdat het beeld van de relatie – en van zichzelf binnen die relatie – instort. De vraag die dan opkomt, is pijnlijk en verwarrend: “Was alles dan een leugen?” of “Hoe kon ik dit niet zien?”.
Rouw na vreemdgaan is daarom extra complex. Er is niet alleen verlies van de partner, maar ook verlies van vertrouwen, van zelfbeeld en van het verhaal hoe de relatie in jouw ogen was. Het verdriet gaat niet alleen over het einde van de relatie, maar over de breuk in de werkelijkheid zoals men die kende.
Het helingsproces vraagt tijd. Veel tijd. De eerste neiging is vaak om te controleren, af te sluiten of alles te begrijpen via het hoofd, maar werkelijke verwerking begint pas wanneer er ruimte komt om te voelen – de woede, de wanhoop, de schaamte, het gemis. Alleen door die emoties toe te laten, kan er langzaam betekenisgeving ontstaan. En met betekenisgeving kan er rust ontstaan en ruimte voor nieuwe perspectieven en focus.
Wanneer er kinderen zijn, krijgt vreemdgaan nog een extra laag. De vertrouwensbreuk raakt niet alleen het partnerschap, maar vaak ook het ouderschap. Waar ooit samenwerking en vertrouwen vanzelfsprekend waren, is nu afstand, verwijt of stilzwijgen.
Voor veel ouders voelt het alsof ze niet alleen hun partner, maar ook hun mede-ouder zijn kwijtgeraakt. Toch moeten ze, ondanks alle pijn, samen verder in de opvoeding. En dat vraagt iets buitengewoons: het vermogen om de pijn van het partnerschap te scheiden van de taak als ouder.
Dat lukt pas als het verhaal weer ‘kloppend’ gemaakt kan worden. De verhalen van beide partners moeten worden gehoord en gevoelens moeten worden gezien en het liefst erkend. Als er ruimte is om te praten over wat er is gebeurd kan er ruimte ontstaan om de onderliggende gevoelens te begrijpen. Soms lukt het ouders om dit samen te doen, soms niet en dan is belangrijk dat ouders hier individueel mee aan de slag gaan.
Wanneer ouders erin slagen om voorbij het oordeel te kijken – om te begrijpen in plaats van te beschuldigen – ontstaat er ruimte voor herstel. Niet van de liefdesrelatie, maar van het zelfbeeld en de ouderrelatie. Dat herstel is onmisbaar, want kinderen hebben behoefte aan ouders die, ondanks alles, respectvol met elkaar omgaan.
Kinderen voelen namelijk alle spanningen haarfijn aan. Ook als er niet over wordt gesproken, merken ze de afstand. Ze horen de toon, zien de blik, voelen de spanning tussen hun ouders. Voor hen is het belangrijk dat het ouders lukt te bewegen richting het positief vormgeven van het ouderschap na vreemdgaan.
Vanuit een vorm van herstel gaat het ouders lukken om een verschuiving te maken van de blik gericht op het ex-partnerschap – waarbij negatieve gevoelens de boventoon voeren en strijdtaal komt kijken – naar de blik gericht op het ouderschap. Met een welzijnsbril kijkend naar het belang van de kinderen. Dát is wat kinderen nodig hebben van hun ouders na de scheiding.
Een systemische benadering nodigt uit om breder te kijken dan de gebeurtenis zelf. Niet: wie heeft schuld? Maar: wat wil er gezien worden? Wat heeft deze gebeurtenis ons te vertellen?
In veel relaties zijn er onzichtbare patronen die al vroeg ontstaan. Mensen brengen hun familiesystemen mee – overtuigingen, angsten, manieren van hechten en vermijden. Iemand die als kind leerde gevoelens te onderdrukken, kan als volwassene moeite hebben om zich echt te verbinden. Iemand die erkenning miste, kan die op verkeerde plekken zoeken.
Vreemdgaan is dan geen losstaand voorval, maar een herhaling van iets ouds. Een echo van onvervulde behoeftes. Vanuit systemisch perspectief is het daarom waardevol om te onderzoeken: wat werd er niet gezien? Wat mocht er niet gevoeld worden? Wat maakt dat dit de oplossing leek?
Door die vragen te stellen, verschuift de blik van oordeel naar inzicht. Begrip betekent niet goedkeuring, laat dat heel duidelijk zijn – het betekent zien wat er speelde, zodat de dynamiek kan worden doorbroken. Dat maakt de weg vrij voor heling en voor een nieuwe manier van omgaan met elkaar. En dat is nodig als je samen het ouderschap nog hebt vorm te geven na de scheiding.
Onze maatschappij houdt van simpele verhalen. We willen weten wie fout zat, wie gelijk heeft. Relaties zijn echter zelden zwart-wit. Achter elk verhaal van vreemdgaan schuilt menselijkheid, pijn, verlangen, schaamte, onmacht.
De harde oordelen maken het moeilijk om open te praten over wat er werkelijk gebeurde. Schaamte zorgt dat mensen zich terugtrekken, terwijl juist verbinding en begrip nodig zijn om te herstellen. Daarom is het belangrijk dat we als samenleving milder leren kijken – niet om gedrag goed te praten, maar om ruimte te maken voor het hele verhaal. Voor de context. Voor begrip.
Zolang we vreemdgaan blijven zien als een moreel falen in plaats van een menselijke beweging, blijven mensen gevangen in schuld en schaamte. Dat maakt heling bijna onmogelijk en werkt polarisatie en strijd in de hand.
Herstel na vreemdgaan is geen simpele opgave. Het is een proces van vallen en opstaan, van boosheid en begrip, van afstand en toenadering. Soms lukt het ex-partners om elkaar opnieuw te vinden in respect en openheid. Soms niet. Maar in alle gevallen kan er betekenis ontstaan – inzicht in wat er gebeurde, wat verloren ging en wat geleerd kan worden. Een goede therapeut kan een ouder individueel of ouders gezamenlijk door dit proces begeleiden.
Die betekenisgeving is niet alleen persoonlijk waardevol, maar ook relationeel. Wie begrijpt wat er werkelijk onder vreemdgaan schuilgaat, kan anders gaan kijken naar zichzelf, naar de ander, naar relaties en naar werkelijke verbinding. En wie die stap durft te zetten, kan als ouder ook weer een stevigere basis vinden: één waarin vertrouwen niet naïef is, maar bewust en volwassen.
Vreemdgaan is pijnlijk, verwarrend en ontwrichtend, maar het is ook een uitnodiging – hoe moeilijk dat ook klinkt. Een uitnodiging om te kijken naar wat er werkelijk speelde, naar waar verbinding verloren ging en naar wat gezien en gehoord wil worden.
Wanneer we voorbij het oordeel durven te kijken ontstaat er ruimte voor menselijkheid. Voor het afvlechten van het partnerschap en het hervinden van vertrouwen als ouders. Niet om het goed te praten, maar om het te begrijpen en van daaruit: om te helen.
Wil je weten hoe ik ouders begeleid bij dit proces? Neem vrijblijvend contact met me op om te onderzoeken of dit bij jou of jullie past. Het is een intens proces, maar je hoeft het niet alleen te doen.
Wil je meer te weten komen over vreemdgaan? Lees ‘Liefde in verhouding – Een nieuw perspectief op trouw en ontrouw’ van relatietherapeut Esther Perel.
Deze blog hoort bij de themapagina De emotionele verwerking van je scheiding.
Vanuit 14+ jaar werkervaring in de scheidingshulpverlening biedt scheidingstherapeut Roos Guldenaar vanuit haar praktijk Vitaal na Scheiding begeleiding na scheiding. Als expert op het gebied van emotionele verwerking en het opnieuw vormgeven van het ouderschap na scheiding begeleidde zij al 800+ ouders in Den Haag en online in heel Nederland.
Zelfstandig aan de slag met je emotionele proces en ouderschap na scheiding? Stap voor slechts €97 in hét Online Programma voor na je scheiding.
Een eerste stapje in jouw herstel na de scheiding. Elke dag een oefening en een opdracht, zodat je iets meer rust en houvast kunt ervaren.
Waar kan ik je mee helpen? Laat het me weten. Binnen twee dagen ontvang je een persoonlijke reactie van mij.
Zet een eerste stapje in jouw emotionele proces na de scheiding.
Ik schrijf me hierbij automatisch in voor de mailinglijst, waarvoor ik mij altijd weer kan afmelden.