Waarom spijtgevoelens vaak ontstaan na een scheiding

Veel mensen verwachten dat er na een scheiding snel rust ontstaat. Zeker wanneer er bewust voor de scheiding is gekozen, maar juist na de scheiding begint vaak een intensieve periode van verlies, verandering en aanpassing.

Het leven dat je kende is niet meer. Je dagelijkse routines veranderen. Je ziet je kinderen minder vaak. Financiële situaties verschuiven. Vriendschappen kunnen veranderen. Toekomstbeelden vallen weg. Alles wat jarenlang vanzelfsprekend was, moet opnieuw worden vormgegeven. Een scheiding is een breuklijn op je levenslijn.

In zo’n periode is het niet vreemd dat er twijfels ontstaan. Je zoekt – bewust en onbewust – naar veiligheid en zekerheid. Er wordt immers geschud aan je fundament. Wanneer die ontbreken, ontstaat al snel de gedachte dat de keuze misschien verkeerd was. Twijfel betekent echter niet automatisch dat de beslissing daadwerkelijk verkeerd was. Vaak betekent het vooral dat je midden in een moeilijke overgang zit.

Het bekende voelt veilig, zelfs als het niet goed voor je was

Een van de belangrijkste redenen waarom mensen spijt ervaren na een scheiding, heeft te maken met hoe ons brein werkt. Mensen zijn van nature gericht op voorspelbaarheid. Wat bekend is, voelt veiliger dan wat onbekend is.

Dat geldt ook voor relaties. Zelfs wanneer een relatie al langere tijd niet meer goed voelde, veel spanningen kende of onvoldoende vervulling bood, was die situatie wel vertrouwd. Je wist wat je kon verwachten. Je kende de dynamiek. Je kende de pijnpunten.

Na een scheiding valt die vertrouwdheid weg. Daarvoor in de plaats komt onzekerheid. En onzekerheid voelt voor ons zenuwstelsel vaak onveiliger dan een bekende situatie die eigenlijk niet meer passend was.

Daardoor kan het lijken alsof je terugverlangt naar de relatie, maar vaak verlang je niet werkelijk terug naar de relatie zelf en het samenzijn met je ex-partner. Je verlangt terug naar de voorspelbaarheid, de duidelijkheid en het gevoel van houvast dat daarbij hoorde.

Spijt of rouw?

Daar waar mensen bij mij in de praktijk binnenkomen met een gevoel van spijt, blijkt uiteindelijk vaak sprake te zijn van rouw. Met een scheiding lijd je namelijk veel meer verliezen dan dat je in eerste instantie had gedacht.

Je rouwt om het intacte gezin dat je voor ogen had. Je rouwt om toekomstplannen die niet zijn uitgekomen. Je rouwt om tradities, dromen en verwachtingen. Alles is anders.

Rouw heeft de neiging om vragen op te roepen. Had ik meer mijn best moeten doen? Had ik langer moeten wachten? Had het anders kunnen lopen? Vele ouders in scheiding stellen zichzelf deze vragen. Ze horen vaak bij het verwerken van het verlies en de betekenisgeving die daarvoor nodig is. Het zijn echter vrijwel nooit aanwijzingen dat de scheiding daadwerkelijk een verkeerde keuze was.

De overgang van oud naar nieuw

Een scheiding markeert niet alleen het einde van een relatie. Het markeert ook de overgang van de ene levensfase naar een andere. Het is een transitie. En juist die overgang blijkt voor veel ouders ingewikkeld. Het oude leven is voorbij, maar het nieuwe leven heeft zich nog niet aangediend. Je bevindt je als het ware tussen twee werelden.

Je kunt het vergelijken met het oversteken van een brug. Achter je ligt het oude leven. Voor je ligt iets nieuws. Maar midden op de brug kun je beide kanten niet volledig vastpakken. Dat voelt ongemakkelijk en onzeker. Dit noemen we de ‘liminele fase’. Limineel is afgeleid van het Latijnse woord ‘limes’, dat ‘drempel’ of ‘grens’ betekent.

Veel ouders die zeggen dat ze spijt hebben, bevinden zich precies op die plek. Ze kijken terug naar wat ze hebben verloren, terwijl ze nog onvoldoende zicht hebben op de nieuwe perspectieven.

Daardoor ontstaat gemakkelijk de gedachte dat teruggaan beter zou zijn dan doorgaan. Niet omdat teruggaan werkelijk de oplossing is, maar omdat vooruit gaan nog niet vertrouwd voelt en spannend is.

Waarom het verwerkingsproces zo belangrijk is

Juist daarom is het belangrijk om bewust aandacht te besteden aan het persoonlijke verwerkingsproces na een scheiding. Veel mensen richten zich na de scheiding vooral op praktische zaken. Logisch ook: er moeten afspraken worden gemaakt over de financiën, het huis, misschien moet er een nieuwe woning gevonden worden, een ouderschapsplan moet uitgewerkt worden en ondertussen wil je er ook nog zijn voor je kinderen. Dat vraagt veel energie.

Tegelijkertijd blijft daardoor het emotionele proces vaak liggen. Verdriet wordt weggeduwd. Verlies krijgt weinig aandacht. Gevoelens worden geparkeerd omdat er simpelweg zoveel geregeld moet worden. De overlevingsstand draait op volle toeren, maar onverwerkt verlies verdwijnt niet vanzelf. Het blijft aanwezig en kan zich uiten in twijfel, onzekerheid en gevoelens van spijt. Het brengt je aan het wankelen.

Het verwerken van een scheiding vraagt daarom meer dan alleen tijd. Het vraagt bewust stilstaan bij wat er is gebeurd. Bij de geleden verliezen. Bij wat je meeneemt uit het verleden. En bij wat je wilt omarmen voor de toekomst.

Van overleven naar opnieuw leven

Veel ouders bevinden zich na een scheiding lange tijd in deze overlevingsstand. Ze doen wat nodig is om de dagen en weken door te komen. Op een bepaald punt is het echter nodig om te vertragen, stil te staan, want herstel ontstaat pas wanneer er ruimte komt om aan de slag te gaan op andere lagen.

Het verleden een plek geven en een nieuw verhaal leren omarmen. Een verhaal waar dingen naast elkaar kunnen bestaan: het verleden, heden én je toekomst. Met nieuwe verbindingen, nieuwe ervaringen en nieuwe vormen van geluk.

Pas wanneer je die beweging gaat maken, wordt het makkelijker om onderscheid te maken tussen echte spijt en de pijn die verandering en onzekerheden teweeg brengen.

De vraag achter spijt na een scheiding

Wanneer iemand zegt: “Ik heb spijt van mijn scheiding”, ben ik vaak nieuwsgierig naar wat er onder die uitspraak ligt. Gaat het werkelijk om de relatie? Of gaat het om eenzaamheid? Om gemis? Om angst? Om onzekerheid over wat er nog gaat komen? Of het wel beter wordt? In de meeste gevallen blijken die diepere lagen veel belangrijker te zijn dan het gevoel van spijt over de scheiding zelf. Het gaat om de behoefte achter de vraag.