Vitaal na Scheiding

Samenwerkingsvormen binnen co-ouderschap

De verschillende samenwerkingsvormen binnen co-ouderschap: daar staan we in deze blog bij stil. Na een scheiding stopt de partnerrelatie, maar de verbinding als ouders blijft bestaan. Misschien verloopt of verliep de scheiding soepel en vinden jullie een goede afsluiting van de relatie. Het kan echter ook zo zijn dat er veel conflict en spanning is wat doorzet in het ouderschap. Hoe ga je als ouders met elkaar om na de scheiding als je samen verantwoordelijk blijft voor jullie kinderen? In deze blog neem ik je mee in de verschillende vormen van samenwerking binnen co-ouderschap en bespreek ik de voor- en nadelen.

Samen verantwoordelijk blijven voor de kinderen na een scheiding, dat is co-ouderschap. De manier waarop deze verantwoordelijkheid ingevuld wordt, verschilt per ouderkoppel. Er bestaat niet één juiste manier van samenwerken binnen co-ouderschap. Hoewel dat wel vaak gedacht wordt: je hoort op een fijne, harmonieuze manier met elkaar te communiceren in het belang van de kinderen. Het is een mooi uitgangspunt, maar niet altijd haalbaar: slechts een kwart van de ouderkoppels lukt het om vriendschappelijk met elkaar om te gaan. Hier op aandringen kan veel druk geven en dat is niet helpend. Soms lukt het ouders niet goed om het onderscheid te maken tussen ex-partnerschap en ouderschap, waardoor conflicten en spanningen uit de partnerrelatie doorsijpelen in het ouderschap. Het is belangrijk om een manier van samenwerken te vinden, waarbij deze spanning af kan nemen in plaats van toenemen.

 

Kiezen voor een samenwerkingsvorm die past voor jullie

Wat helpt? Bewust kiezen voor een samenwerkingsvorm die past bij jullie situatie, geschiedenis en draagkracht. Co-ouderschap vormgeven is maatwerk, afgestemd op jullie situatie.

 

Niet in beton gegoten

Het voelt een beetje dubbel om hier een blog over te schrijven. Zo uitgetypt lijkt het namelijk in beton gegoten. Alsof dit dé drie smaken zijn waar je uit kunt kiezen. En niets is natuurlijk minder waar. Toch schrijf ik deze blog, omdat ik duidelijk wil maken dat co-ouderschap slechts een juridische term is over de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de kinderen na een scheiding.

De manier van samenwerken, afstemming en invulling geven aan dit co-ouderschap is maatwerk en bij elk ouderkoppel anders. En dat is ok. We moeten niet spreken over goed en fout. Het gaat er vooral om dat het wérkt voor de kinderen en ook voor de ouders.

In deze blog beschrijf ik daarom de drie meest voorkomende manieren waarop ouders na een scheiding met elkaar invulling kunnen geven aan het co-ouderschap. Je mag er je eigen sausje van maken, de vormen kunnen overvloeien in elkaar naar verloop van tijd, maar laat deze blog je vooral een stuk richting geven. En houvast. Én de bevestiging dat jullie het als ouders mogen vormgeven op een manier die voor jullie past, in het belang van jullie kinderen en voor je eigen gemoedsrust.

 

Samenwerkingsvormen binnen co-ouderschap

De drie meest voorkomende samenwerkingsvormen binnen co-ouderschap (Bron: Lieve Cottyn: Complexe scheiding: uit de maalstroom van het conflict, 2021.):

  • Vriendschappelijk en harmonieus (in een kwart van de situaties);
  • Zakelijk met duidelijke afspraken (in de helft van de situaties);
  • Gericht op het eigen ouderschap, náást de andere ouder en niet mét – gericht op de principes van Parallel Solo Ouderschap (in een kwart van de situaties).
verschillende-samenwerkingsvormen-binnen-co-ouderschap

Vriendschappelijk en harmonieus

Bij vriendschappelijk co-ouderschap proberen ouders hun band als ouders warm en persoonlijk te houden. Er is ruimte voor overleg, flexibiliteit en soms zelfs gezamenlijke momenten met de kinderen. Ouders komen nog bij elkaar over de vloer en hebben het goed met elkaar.

Ouders:

  • Stemmen veel af;
  • Tonen interesse in elkaars leven;
  • Ervaren de opvoeding van de kinderen als iets wat ze echt nog samen doen;
  • Vieren misschien nog wel samen verjaardagen of mijlpalen;
  • Helpen elkaar waar nodig en doen dit graag.

 

Voorbeeld:

Emma en Tom zijn gescheiden na een lange relatie. De scheiding was verdrietig, maar zonder grote conflicten. Ze hebben hun relatie op een goede manier kunnen afsluiten, voelen nog steeds liefde voor elkaar als ouders: ze hebben toch samen mooie kinderen op de wereld gezet en groot te brengen. Ze willen het ouderschap nog fijn samen vormgeven en realiseren zich dat ze altijd verbonden zullen blijven via de kinderen. Dat willen ze positief invullen. Voor zichzelf, elkaar en de kinderen. Ze spreken elkaar regelmatig, overleggen soepel over de kinderen en zijn aanwezig bij schoolactiviteiten. Hun kinderen ervaren hen nog steeds als een ‘team’, ondanks de scheiding.

 

Voordelen:

  • Kinderen ervaren verbondenheid en veiligheid;
  • De kinderen zien dat de ouders goed met elkaar omgaan, dit maakt dat ze zich niet snel klem voelen tussen hun ouders;
  • Flexibiliteit bij praktische zaken;
  • Minder formeel, vaak minder juridisch gedoe;
  • De kinderen bewegen vaak vrij tussen beide ouders en huizen.

 

Nadelen:

  • Emotionele grenzen kunnen vervagen;
  • Risico op oude patronen of verwachtingen;
  • Niet geschikt als er onderliggende pijn of ongelijkheid blijft;
  • Kan verwarrend zijn als één van beiden nog hoopt op meer nabijheid;
  • De kinderen verwarren de warme omgang weleens met hun wens tot vereniging van hun ouders.

 

Vriendschappelijk en harmonieus co-ouderschap werkt vooral goed als:

  • De scheiding emotioneel voldoende verwerkt is door ouders;
  • Er wederzijds respect en gelijkwaardigheid is;
  • Ouders elkaar hun ouderrol gunnen;
  • Beide ouders hier écht achter staan.

 

Zakelijk co-ouderschap met duidelijke afspraken

Bij een meer zakelijke invulling van het co-ouderschap staat de ouderrol centraal, niet de persoonlijke relatie. Dat is een belangrijk verschil met de vriendschappelijke invulling van co-ouderschap. Contact is functioneel, duidelijk en voorspelbaar. Ouders maken afspraken en houden zich daaraan.

 

Ouders:

  • Communiceren vooral over praktische zaken;
  • Houden gesprekken kort en bondig;
  • Vermijden emotionele uitwisseling;
  • Werken met vaste afspraken en schema’s.

 

Voorbeeld:

Fatima en Mark communiceren via een vaste app, zoals de BeNice app. Ze bespreken zaken rondom de kinderen over school, sport en medische zaken, maar delen weinig over zichzelf. Overdrachten verlopen rustig, zonder al te veel uitwisseling. Beiden ervaren dit als prettig en overzichtelijk. De sfeer is rustig. Dit houdt het rustig voor de kinderen.  

 

Voordelen:

  • Duidelijkheid en rust;
  • Minder kans op ruzies;
  • Geschikt als emoties nog gevoelig liggen;
  • Helpt grenzen bewaken.

 

Nadelen:

  • Kan afstandelijk voelen;
  • Weinig ruimte voor flexibiliteit;
  • Kan star worden als afspraken niet meebewegen;
  • Kinderen kunnen het contact als ‘koud’ ervaren.

 

Zakelijk co-ouderschap past goed wanneer:

  • Samenwerking mogelijk is, maar nabijheid tussen ouders niet;
  • Ouders behoefte hebben aan structuur en duidelijkheid;
  • Emoties nog te vers zijn voor meer persoonlijk contact.

 

Gericht op het eigen ouderschap, náást de andere ouder en niet mét

Deze vorm is gebaseerd op de principes van Parallel Solo Ouderschap, zoals ontwikkeld door mijn collega Vanessa Maes. Het is een invulling van het co-ouderschap waarbij ouders niet samenwerken, maar naast elkaar ouderschap vormgeven, ieder vanuit het eigen huishouden en de eigen verantwoordelijkheid. Soms lukt het beide ouders niet om tot samenwerking, soms is er één ouder die aangeeft dit niet te kunnen.

 

Het uitgangspunt is:

We richten ons niet op elkaar, maar op het eigen ouderschap. Contact is minimaal en alleen waar strikt noodzakelijk. Bijvoorbeeld over school of gezondheid. Ouders stemmen niet af en laten de opvoeding bij de andere ouder volledig los, omdat bemoeienis hierop conflict en strijd in de hand werkt. Ouders kiezen voor de focus op het eigen ouderschap als samenwerken echt niet lukt. Parallel Solo Ouderschap kan dan rust brengen. Voor ouders, maar vooral ook de kinderen.

 

Voorbeeld:

Sanne en Jeroen hadden al jaren een relatie waarin er veel strijd was met escalerende ruzies. Ook hebben ze een conflictueuze scheiding doorgemaakt. De strijd verharde en zelfs met elkaar in één ruimte zijn zorgde ervoor dat ouders overstuur en boos raakten. Ouders schreeuwden veel naar elkaar – ook in het bijzijn van de kinderen. Overleg leidt steeds tot spanningen. Ook na de scheiding bleef de strijd bestaan. Ze volgden meerdere bemiddelingstrajecten, maar dit deed de strijd en spanning niet zakken. Ze kiezen nu voor rust door zich te focussen op hun eigen huis: ze houden zich aan afspraken, hebben weinig tot geen contact en er is geen sprake van gezamenlijke afspraken over de opvoedstijl. In hun eigen huis zijn zij volledig verantwoordelijk voor hun ouderschap. Het is zwaar, want ze moeten veel loslaten, maar het is wel rustiger. 

 

Voordelen:

  • Meer rust en voorspelbaarheid;
  • Minder conflicten en emotionele belasting;
  • Geen escalaties waar de kinderen getuige van zijn;
  • Ouders kunnen herstellen zonder voortdurende triggers door het onderlinge contact;
  • Kinderen ervaren vaak meer stabiliteit en rust dan bij voortdurende strijd.

 

Nadelen:

  • Weinig afstemming kan verschillen tussen de twee huizen vergroten;
  • Vraagt veel zelfreflectie en verantwoordelijkheid;
  • Kan een gevoel van verlies geven: geen ‘samen opvoeden’, geen controle over het andere huis, momenten waarbij je geen contact hebt met je kind, waardoor het gevoel van gemis groot kan voelen;
  • Het vraagt veel van kinderen als ouders vrijwel niet met elkaar uitwisselen (daarom is een vorm van kindbegeleiding belangrijk binnen dit proces);
  • Soms lastig uit te leggen aan de buitenwereld, waarbij oordelen op de loer liggen;
  • Partijen als school en sportclubs zijn soms niet bereid mee te werken aan de duidelijke ‘scheiding’ tussen ouders, waardoor ze bijvoorbeeld verplicht worden door school om samen naar het 10-minuten gesprek te gaan.

 

Parallel Solo Ouderschap is helpend wanneer:

  • Elke vorm van communicatie escaleert;
  • Samenwerking meer schade dan rust oplevert;
  • Eén of beide ouders emotioneel overvraagd zijn;
  • Er onveiligheid speelt in het contact tussen ouders;
  • Veiligheid en voorspelbaarheid voorop moeten staan om het kind gezond te kunnen laten ontwikkelen.

Welke vorm past bij jullie?

Veel ouders denken dat ‘goed co-ouderschap’ betekent dat je goed moet kunnen overleggen en fijn moet kunnen samenwerken. Dat idee zorgt regelmatig voor schuldgevoel of machteloosheid. De realiteit is: goed ouderschap na scheiding gaat niet over hoe je met elkaar omgaat, maar over wat je kinderen nodig hebben.

 

Soms is dat nabijheid.

Soms duidelijkheid.

En soms afstand.

 

De vorm die het minste spanning oplevert, is vaak de vorm die het meest helpend is. Zodat kinderen zo gezond mogelijk kunnen ontwikkelen binnen de scheidingscontext van het gezin. En ouders verder kunnen met hun leven na de scheiding.

 

Tot slot over samenwerken binnen co-ouderschap

Co-ouderschap vormgeven gebeurt niet vanuit vaststaand model: het is een dynamisch proces. Wat nu passend is, kan later veranderen. Het vraagt steeds opnieuw afstemming met jezelf, je draagkracht en je kind.

 

Welke samenwerkingsvorm binnen co-ouderschap je ook kiest:

  • Maak het bewust;
  • Wees eerlijk over wat wel en niet lukt;
  • Wees mild voor jezelf: het gaat erom wat wérkt.

 

Wil je meer lezen over hoe je strijd uit het co-ouderschap kunt houden of wil je leren over het onderscheid tussen strijd- en welzijnstaal? Lees dan ook vooral deze blogs.

 

Deze blog hoort bij de themapagina Co-ouderschap na scheiding.

Deel dit bericht op je socials:

Scheidingstherapeut Roos Guldenaar in Den Haag

Over de auteur

Vanuit 14+ jaar werkervaring in de scheidingshulpverlening biedt scheidingstherapeut Roos Guldenaar vanuit haar praktijk Vitaal na Scheiding begeleiding na scheiding. Als expert op het gebied van emotionele verwerking en het opnieuw vormgeven van het ouderschap na scheiding begeleidde zij al 800+ ouders in Den Haag en online in heel Nederland.

Online Programma

Online Programma na scheiding

Zelfstandig aan de slag met je emotionele proces en ouderschap na scheiding? Stap voor slechts €97 in hét Online Programma voor na je scheiding.

Gratis hulp na je scheiding

7-daagse Mini Cursus
Meer houvast na je scheiding

Gratis

Een eerste stapje in jouw herstel na de scheiding. Elke dag een oefening en een opdracht, zodat je iets meer rust en houvast kunt ervaren.

Lees ook mijn andere blogs

Het verschil tussen ex-partnerschap en ouderschap na scheiding

Een scheiding betekent het einde van jullie relatie als partners, maar als jullie samen kinderen hebben, stopt het samen ouders zijn niet. Jullie blijven, hoe jullie levens er ook verder uit gaan zien, allebei een belangrijke ouder voor jullie kind....

Scheidingscoach, scheidingstherapeut of psycholoog?

Je typt 'hulp bij scheiding' in Google en je scherm vult zich met titels. Scheidingscoach. Scheidingstherapeut. Psycholoog. Relatietherapeut. Ze klinken verwant en toch weet je niet wat het verschil is. Ondertussen ligt je leven op zijn kop. Je slaapt slecht...

Depressief na een scheiding: wanneer is het meer dan verdriet?

Denk je depressief na een scheiding te zijn? Je staat op, brengt de kinderen naar school, gaat naar je werk en doet wat er gedaan moet worden. Aan de buitenkant lijkt het alsof je doorgaat, maar van binnen voelt alles...

Rouw na scheiding: waarom is het zo zwaar?

Rouw na een scheiding is extra zwaar, doordat er sprake is van een 'levend verlies', zoals we dat noemen. Wanneer mensen denken aan verlies, denken ze vaak aan een overlijden. Aan iemand die er niet meer is en van wie...

De invloed van hechtingsstijlen op een scheiding

De invloed van hechtingsstijlen op een scheiding is groot. Een scheiding raakt namelijk niet alleen je relatie en je ouderschap, maar vaak ook oude pijnstukken, diepgewortelde overtuigingen en patronen die al veel langer bestaan. Misschien merk je dat je ex-partner...

Wat betekent het als ik mijn ex-partner mis?

"Ik sta achter de scheiding, dus wat betekent het als ik mijn ex-partner mis?" Het is een vraag die ik regelmatig hoor van ouders na een scheiding. Vaak wordt deze vraag gevolgd door twijfel, verwarring en soms zelfs paniek, want...

Stuur mij een bericht

Waar kan ik je mee helpen? Laat het me weten. Binnen twee dagen ontvang je een persoonlijke reactie van mij. 

Gratis 7-daagse Mini Cursus

Zet een eerste stapje in jouw emotionele proces na de scheiding.

Ik schrijf me hierbij automatisch in voor de mailinglijst, waarvoor ik mij altijd weer kan afmelden.

Gratis hulp na je scheiding