Als scheidingstherapeut zie ik regelmatig hoe ingewikkeld dat kan zijn. De pijn, boosheid, teleurstelling of het verdriet uit de relatie verdwijnt niet vanzelf op het moment dat de scheiding is uitgesproken. Die gevoelens kunnen ongemerkt doorsijpelen in het contact als ouders.
Een gesprek over bedtijden, een vakantieplanning of een wisselmoment gaat dan ineens niet meer alleen over de kinderen. Soms raakt het opeens aan oude kwetsuren, pijn uit de relatie of alles wat er tussen jullie is gebeurd. Daarom is het na een scheiding zo belangrijk om onderscheid te leren maken tussen het ex-partnerschap en het ouderschap.
Het kan helpen om te beseffen dat jullie na een scheiding eigenlijk afscheid nemen van de ene relatie en verdergaan in een andere. De partnerrelatie mag eindigen. Er mag een streep worden getrokken onder wat jullie samen als geliefden en partners hadden. Je hoeft niet meer emotioneel betrokken te zijn bij het leven van de ander zoals dat binnen een partnerrelatie wel vanzelfsprekend was.
Jullie ouderrelatie blijft echter bestaan. Jullie blijven allebei verbonden aan jullie kind en daarmee ook, in een bepaalde vorm, aan elkaar. Dat betekent niet dat jullie vrienden moeten blijven. Ook hoeft er geen sprake te zijn van een warme of hechte band. Goed samen ouders zijn betekent niet dat je alles samen moet doen of het overal over eens moet zijn.
Het betekent vooral dat je probeert om beslissingen over jullie kind niet voortdurend te laten bepalen door wat er tussen jullie als ex-partners is gebeurd.
De vraag verschuift dan van: “Wat vind ik van mijn ex?” naar: “Wat heeft ons kind nodig van ons als ouders?” Dat verschil lijkt misschien klein, maar kan veel veranderen.
Na een scheiding is het niet vreemd als je geraakt wordt door de andere ouder. Misschien voel je boosheid wanneer hij of zij een afspraak niet nakomt. Misschien raakt een opmerking je harder dan je zou willen. Of misschien merk je dat een verschil in opvoedstijl direct gevoelens oproept die eigenlijk al veel langer bestaan. Een conflict over een praktische afspraak gaat dan soms over veel meer dan alleen die afspraak.
Daarom kan het helpen om jezelf op zulke momenten af te vragen: “Waar gaat mijn reactie eigenlijk over?” Gaat het over iets wat mijn kind op dit moment nodig heeft? Of raakt deze situatie ook aan mijn eigen verdriet, boosheid of teleurstelling over de relatie?
Dat onderscheid maken is niet altijd gemakkelijk. Juist na een scheiding lopen emoties vaak nog door elkaar heen. Toch is het belangrijk om steeds opnieuw te proberen de gevoelens die bij het ex-partnerschap horen, te onderscheiden van de onderwerpen die werkelijk over het ouderschap gaan.
Een vraag die hierbij kan helpen is: “Als ik de andere ouder op dit moment niet zou zien als mijn ex-partner, maar als de vader of moeder van mijn kind, hoe zou ik dan naar deze situatie kijken?” Soms geeft die vraag net genoeg afstand om anders te kunnen reageren.
Dat betekent overigens niet dat je je gevoelens moet wegstoppen. Verdriet, boosheid en pijn verdienen juist ruimte, maar het helpt wanneer je die gevoelens ook op een andere plek kunt verwerken, zodat ze niet steeds de samenwerking als ouders hoeven overnemen.
Er bestaat niet één manier waarop je na een scheiding goed samen ouders bent. Er zijn verschillende samenwerkingsvormen mogelijk binnen de constructie van co-ouderschap. Sommige ouders blijven na hun scheiding goed met elkaar bevriend. Zij vieren misschien verjaardagen samen of gaan gezamenlijk naar belangrijke momenten van hun kinderen. Andere ouders hebben juist behoefte aan meer afstand en houden het contact vooral praktisch en zakelijk. Zij zijn als het ware collega’s in het ouderschap.
Geen van beide vormen is per definitie beter. Het gaat erom dat jullie een manier vinden die past bij jullie situatie en die voldoende rust, duidelijkheid en veiligheid geeft aan jullie kind. Soms is veel onderling contact helpend. Soms zorgt juist minder contact voor minder spanning en conflict.
Samen ouders blijven betekent dus niet per se dat je alles samen doet. Het betekent dat je allebei verantwoordelijkheid blijft nemen voor je eigen ouderschap en dat je, waar dat nodig en mogelijk is, een werkbare vorm vindt om rondom jullie kind met elkaar af te stemmen.
Kinderen hebben na een scheiding niet per se twee ouders nodig die beste vrienden zijn. Wat zij vooral nodig hebben, is veiligheid, voorspelbaarheid en de ruimte om van beide ouders te mogen houden.
Wanneer er veel conflict of spanning tussen ouders is, kunnen kinderen het gevoel krijgen dat ze moeten kiezen. Soms gebeurt dat heel zichtbaar, maar vaak is het veel subtieler.
Een kind vertelt bijvoorbeeld voorzichtig wat het bij de andere ouder heeft gedaan. Het laat bepaalde verhalen weg omdat het voelt dat een ouder daar verdrietig, boos of gespannen van wordt. Of een kind probeert zelf de sfeer rustig te houden en past zich aan beide ouders aan. Op die manier gaat een kind verantwoordelijkheid dragen die niet bij een kind hoort. Het gaat als het ware zorgen voor de ouders en komt daarmee minder toe aan de eigen ontwikkelingstaken.
Een kind zou niet hoeven nadenken over de vraag wat het wel of niet kan vertellen. Het zou niet het gevoel moeten krijgen dat liefde voor de ene ouder iets zegt over de liefde voor de andere ouder. Een kind moet gewoon kind kunnen zijn. Zonder loyaliteitsconflicten.
Juist daarom is het zo waardevol wanneer ouders proberen ruimte te houden voor elkaar in het leven van hun kind. Dat betekent niet dat je de andere ouder aardig hoeft te vinden. Wel dat je probeert te erkennen dat deze ouder, naast alles wat er tussen jullie als partners is gebeurd, een eigen plek heeft in het leven van jullie kind.
Om het ouderschap opnieuw vorm te kunnen geven, is het vaak ook nodig om aandacht te besteden aan het afscheid van het partnerschap. Een scheiding is niet alleen een praktische verandering. Het is vaak een proces van verlies, afscheid en opnieuw richting vinden. Je neemt afscheid van de relatie zoals die was, maar soms ook van verwachtingen, toekomstbeelden en een bepaalde vorm van het gezinsleven.
Zolang de pijn uit het partnerschap nog volledig verweven is met het contact als ouders, kan het moeilijk zijn om vrij naar elkaar te kijken in jullie nieuwe rol. Daarom vraagt samen ouders blijven na een scheiding ook iets van je eigen persoonlijke proces om uit de strijd te kunnen blijven.
Je zult soms geraakt worden. Door een berichtje. Door een beslissing van de andere ouder. Door een nieuwe partner. Of door het besef dat jullie leven er nu anders uitziet dan je ooit voor je zag. Op zulke momenten kan het helpen om even stil te staan bij wat er in jou gebeurt. Wat voel ik? Wat heb ik nu nodig? En welk deel hiervan hoort bij mijn eigen proces rondom de scheiding?
Hoe meer ruimte er ontstaat om de partnerrelatie werkelijk los te laten en de scheiding te integreren in je leven, hoe meer ruimte er vaak ook ontstaat om het ouderschap opnieuw vorm te geven. Stevig op je eigen grond, naast de andere ouder.
Samen ouders blijven na een scheiding betekent niet dat je terug hoeft naar hoe het vroeger was. Jullie hoeven geen gezin meer te vormen zoals jullie dat deden toen jullie nog partners waren. Jullie mogen juist zoeken naar een nieuwe vorm.
Een vorm waarin het partnerschap is ontvlecht, maar het ouderschap een eigen plek krijgt. Waarin je ieder in je eigen huis je eigen leven kunt leiden én een goede ouder kunt zijn. En waarin er, ondanks de scheiding, ruimte blijft voor de andere ouder naast jou als ouder van jullie kind.
Dat is de kern van samen ouders blijven na een scheiding: de partnerrelatie mag eindigen, maar het ouderschap vraagt om een nieuwe vorm van partnerschap: partners in ouderschap.
Niet door te doen alsof er niets is gebeurd. Niet door altijd alles samen te moeten oplossen, maar door steeds opnieuw te proberen onderscheid te maken tussen wat hoort bij jullie verleden als partners en wat jullie kind van jullie nodig heeft als ouders.
Door de scheiding een plek te geven, een werkbare vorm van ouderschap te vinden en allebei verantwoordelijkheid te nemen voor jullie eigen rol, ontstaat er ruimte. Ruimte voor jou om verder te gaan. Ruimte voor de andere ouder om zijn of haar eigen ouderschap vorm te geven. En misschien wel het belangrijkste: ruimte voor jullie kind om van jullie allebei te mogen houden om zo gezond te kunnen ontwikkelen.
Wil je hier hulp bij ontvangen? Ontdek het complete hulpverleningsaanbod van Vitaal na Scheiding. Ontstaan vanuit 14+ jaar werkervaring en het begeleiden van 800+ gescheiden ouders.
Deze blog hoort bij de themapagina Co-ouderschap na scheiding.
Vanuit 14+ jaar werkervaring in de scheidingshulpverlening biedt scheidingstherapeut Roos Guldenaar vanuit haar praktijk Vitaal na Scheiding begeleiding na scheiding. Als expert op het gebied van emotionele verwerking en het opnieuw vormgeven van het ouderschap na scheiding begeleidde zij al 800+ ouders in Den Haag en online in heel Nederland.
Zelfstandig aan de slag met je emotionele proces en ouderschap na scheiding? Stap voor slechts €97 in hét Online Programma voor na je scheiding.
Een eerste stapje in jouw herstel na de scheiding. Elke dag een oefening en een opdracht, zodat je iets meer rust en houvast kunt ervaren.
Om de beste ervaringen te bieden, gebruiken wij technologieën zoals cookies om informatie over je apparaat op te slaan en/of te raadplegen. Door in te stemmen met deze technologieën kunnen wij gegevens zoals surfgedrag of unieke ID's op deze site verwerken. Als je geen toestemming geeft of jouw toestemming intrekt, kan dit een nadelige invloed hebben op bepaalde functies en mogelijkheden.
Toegevoegd aan winkelwagen
Bekijk onze winkel om te zien wat er beschikbaar is
Waar kan ik je mee helpen? Laat het me weten. Binnen twee dagen ontvang je een persoonlijke reactie van mij.
Zet een eerste stapje in jouw emotionele proces na de scheiding.
Ik schrijf me hierbij automatisch in voor de mailinglijst, waarvoor ik mij altijd weer kan afmelden.