Het is het helpend om te begrijpen dat er altijd sprake is van een eerste en een tweede beslisser. Dit onderscheid brengt helderheid in het emotionele proces van een scheiding – en het kan zorgen voor verzachting. Voor jezelf én in relatie tot je ex-partner.
De eerste beslisser is degene die als eerste serieus overweegt om te gaan scheiden. Die gedachten ontstaan vaak in stilte, soms maanden of jaren voor het daadwerkelijk wordt uitgesproken. Er gaat een periode van innerlijke twijfel, verdriet en afweging aan vooraf. Dit is vaak een eenzame fase, waarin de eerste beslisser vaak al begint te rouwen om het verlies van de relatie en wat daar verder bij komt kijken.
De tweede beslisser is degene die de boodschap – de zogeheten scheidingsmelding – van de scheiding ontvangt. Dat voelt voor veel mensen niet als een besluit dat ze zelf hebben genomen – eerder als iets wat voor hen besloten is en wat hen overkomt. En toch gebruiken we in de hulpverlening bewust deze term. De tweede beslisser beslist namelijk hoe om te gaan met het scheidingsbesluit van de ander. Dat vraagt ook een vorm van besluiten nemen, van hoe om te gaan met iets wat je niet hebt gewild.
Niet iedereen herkent zich direct in deze termen. Zeker de tweede beslisser niet – die zegt soms: “Maar ik heb helemaal niets besloten!” Toch helpen deze begrippen om helder te duiden wie waar staat in het proces.
Soms hoor ik ouders zeggen dat het een gezamenlijk besluit was. Maar bij doorvragen blijkt vaak dat één van de twee uiteindelijk de knoop doorhakte. Als de ander de boodschap goed kan aanvaarden, voelt het misschien als een gezamenlijke keuze. Maar meestal is er toch sprake van een verschil in timing – en dat heeft invloed op het verdere verloop van de scheiding.
De eerste beslisser heeft vaak al een hele weg afgelegd voor het moment dat het daadwerkelijk uitgesproken wordt: “Ik wil scheiden.” Dit is de scheidingsmelding – het moment waarop het proces voor de tweede beslisser grotendeels begint. Voor de één een punt van opluchting na een lange, zware innerlijke overwegingsperiode. Voor de ander vaak een mokerslag. Vol emoties. Vol ongeloof. Vol vragen.
De tweede beslisser kan zich overvallen voelen. Boosheid, verdriet, machteloosheid en onrechtvaardigheid wisselen elkaar af. Het is immers niet jouw keuze geweest, maar die van de ander – met gevolgen voor jouw leven, jouw relatie, jouw ouderschap.
Ondanks dat de tweede beslisser het mogelijk zag aankomen is de schok vaak groot. Het is zo’n kantelpunt in een leven: een vóór en een ná de scheiding. Een scheiding heeft zulke verregaande gevolgen, dat voel je vaak pas als het besluit daar is en er gesproken wordt over concrete stappen en praktische zaken.
Dit verschil in tijd en tempo kan leiden tot misverstanden. De eerste beslisser lijkt ineens ‘verder’ – alsof hij of zij nergens last van heeft. Bedenk je echter dat het verdriet vaak al (gedeeltelijk) is doorleefd, alleen buiten beeld. Voor de tweede beslisser kan dat voelen alsof de ander niet rouwt om het verlies van de relatie – en dat doet pijn. Heel veel pijn. “Heeft het dan niks betekend voor die ander?”
De eerste beslisser daarentegen voelt zich vaak schuldig. Schuldig over de pijn die zijn of haar besluit teweegbrengt. Naar de ex-partner, de kinderen, de omgeving. En dat schuldgevoel kan lang blijven hangen. Daarbij voelt de eerste beslisser soms niet het recht om zijn of haar eigen verdriet te uiten: “Ik heb er immers voor gekozen.” Maar dat is onterecht. Ook de eerste beslisser verliest veel – en ook dat vraagt om rouw en begrip.
Een helpend beeld bij dit alles is de verliescirkel (zie bovenstaande afbeelding). Deze laat de fasen zien die mensen doorlopen na het eindigen van een relatie:
De eerste beslisser begint vaak al tijdens de overwegingstijd met afscheid nemen en rouwen. Misschien zelfs met het zoeken naar betekenis. De tweede beslisser start pas aan die cirkel op het moment van de scheidingsmelding. Dat verklaart waarom het voelt alsof de ander al ‘verder’ is. Jullie zijn op een andere plek in de verliescirkel – en dat is heel normaal. Hoe lang het duurt voordat je de scheiding een plek hebt gegeven is dus niet zozeer uit te drukken in tijd, maar meer in faseringen.
Het besef dat jullie in een verschillend tempo door het proces bewegen, kan ruimte maken. Ruimte voor begrip. Voor verzachting. Voor erkenning van elkaars pijn. Het betekent niet dat de een harder lijdt dan de ander – maar wél dat je op een ander moment bent ingestapt in het rouwproces. En dat verschil kan spanningen opleveren, bijvoorbeeld als een van beiden een nieuwe relatie begint, terwijl de ander nog midden in het rouwproces zit.
Die verschillen zeggen niks over hoeveel de relatie betekende. Ze zeggen alleen iets over de timing van het proces. En deze is belangrijk om meer begrip van de situatie te krijgen en uiteindelijk meer gemoedsrust.
Het is van belang dat de eerste beslisser rekening houdt met het proces van de tweede beslisser en andersom is het van belang dat de tweede beslisser betekenis weet te geven aan de bewegingen van de eerste beslisser.
Rouwen doe je in je eigen tempo. Iedereen verwerkt verlies op een andere manier. Wat jij daarin hebt meegekregen vanuit je opvoeding, je eerdere ervaringen, en je vermogen om emoties aan te gaan – het speelt allemaal mee.
En juist daarom is het zo waardevol om stil te staan bij deze inzichten. Zodat jij verantwoordelijkheid kunt nemen voor jouw deel van het proces – en van daaruit de overgang kunt maken naar een nieuwe fase in je leven.
In het werkboek dat hoort bij het thema ‘scheidingsbesluit’ van het Online Programma vind je verdiepende opdrachten die je helpen om te ontdekken waar jij staat in de verliescirkel. Door hiermee aan de slag te gaan, krijg je meer grip op jouw rouwproces. En daarmee ook meer begrip voor dat van de ander, want wanneer we begrijpen wat we zelf voelen én waar de ander vandaan komt, ontstaat er ruimte voor iets nieuws: verzachting.
Wil je verder werken aan jouw eigen persoonlijke proces na de scheiding en leren hoe je weer stappen kunt zetten? Start vandaag nog met het Online Programma van Vitaal na Scheiding – waar en wanneer het jou uitkomt voor slechts €97.
Leestip over het proces na de scheiding: Het nahuwelijk van Djoeke Veeninga (2008).
Deze blog hoort bij de themapagina De emotionele verwerking van je scheiding.
Vanuit 14+ jaar werkervaring in de scheidingshulpverlening biedt scheidingstherapeut Roos Guldenaar vanuit haar praktijk Vitaal na Scheiding begeleiding na scheiding. Als expert op het gebied van emotionele verwerking en het opnieuw vormgeven van het ouderschap na scheiding begeleidde zij al 800+ ouders in Den Haag en online in heel Nederland.
Zelfstandig aan de slag met je emotionele proces en ouderschap na scheiding? Stap voor slechts €97 in hét Online Programma voor na je scheiding.
Een eerste stapje in jouw herstel na de scheiding. Elke dag een oefening en een opdracht, zodat je iets meer rust en houvast kunt ervaren.
Waar kan ik je mee helpen? Laat het me weten. Binnen twee dagen ontvang je een persoonlijke reactie van mij.
Zet een eerste stapje in jouw emotionele proces na de scheiding.
Ik schrijf me hierbij automatisch in voor de mailinglijst, waarvoor ik mij altijd weer kan afmelden.